Maridamma Temple History, Peddapuram

మరిడమ్మ తల్లి దేవాలయం

మరిడమ్మ అమ్మవారి స్తోత్రం

హరియైన హరుడైన నింద్రుడైనా అబ్జాసనుండైనా ని
న్నె ఱుంగజాలరు నీ మహిమ మాకెంచగ శఖ్యంబటే
పరదేవీ విషజాతమారుతవల త్పాదద్వయా దూరమై
మరిడీదేవతా ! మమ్ము బ్రోవగదటమ్మా పొమ్మ మాయమ్మవై

మరిడమ్మ తల్లి అమ్మవారి దేవాలయం తూర్పు గోదావరి జిల్లా పెద్దాపురంలో ప్రసిద్ధి చెందిన గ్రామదేవత యొక్క ఆలయం. ఇది 1952 లో దేవాదాయ శాఖ వారి అధీనం లోనికి వెళ్ళింది.

స్థల పురాణం పూర్వకాలంలో కలరా, మశూచి లాంటి వ్యాధులు ప్రబలి ఊరిలో అనేక మంది మృత్యువు భారిన పడుతుండేవారు. పెద్దాపురం పరిసర ప్రాంతాల నుండి కలరా, మశూచి మహమ్మారిని పారద్రోలిన మారెమ్మ అమ్మవారు పాత పెద్దాపురం లో గ్రామదేవత గా ఎన్నో ఏళ్ల క్రిందటే వెలిశారు. ఆనాటి నుండీ భక్తులు ఎంతో భక్తి శ్రద్ధలతో ఆతల్లికి పూజాది కార్యక్రమాలు నిర్వహించేవారు. 17 వ శతాబ్దములో పెద్దాపురం లో మానోజి “ చెరువుకి అతి సమీపంలో గ్రామదేవతగా శ్రీ మరిడమ్మ అమ్మవారు వెలిసారు. ప్రస్తుతం మరిడమ్మ తల్లి దేవాలయం ఉన్న ప్రదేశం అంతా చిట్ట అడివి గా వుండేధి. ఒక సారి ఆ అడవిలో పశువుల కాపరులకి “ 16 ఏళ్ల యువతి కనిపించి నేనుచింతపల్లి వారి ఆడపడుచుని నేను ఈ ప్రదేశములో వున్నాను అని మా వాళ్ళకి చెప్పండి. అని చెప్పి మాయం అయ్యింది ఈ వింతను చూసిన పశువుల కాపరులు వెనువెంటనే చింతపల్లి వారికి జరిగింది అంతా చెప్పారు. అంతకు మునుపే మరిడమ్మ అమ్మ వారు చింతపల్లి వారికి కలలో కనిపించి తనకి మానోజీ చెరువు సమీపంలో ఆలయం నిర్మించవలసినదిగా ఆజ్ఞాపించారు. ఆ చింతపల్లి కుటుంబ సభ్యులు అంతా ఆ మానోజి చెరువు చుట్టుపక్కల ప్రాంతములు వెతకగా వారికి పసుపు పూసిన ఒక కర్ర గద్దె అమ్మవారి ప్రతి రూపము దర్శనమిచింది. ఈ గద్దెను ఇక్కడే ప్రతిష్టించి తాటాకు పాక వేసి ఆనాటి నుండి నిత్య ధూప ధీప, నైవేధ్యములు చెల్లించి ఆరాధించటము ప్రారంభించారు.(ఇంకా సరిదిద్దవలసి ఉంది వంగలపూడి శివకృష్ణ)

మరిడమ్మ జాతర మహోత్సవం
ఈ మరిడమ్మ అమ్మ వారి జాతర ప్రతీ సంవత్సరము జేష్ఠ మాసం లోని అమావాస్య నుండి ప్రారంభ మై ఆషాడమాసం లో ని అమావాస్య వరకూ 37 రోజుల పాటు ఎంతో వైభవము గా జరుగుతుంది. రాష్ట్ర నలుమూలల నుండి మరిడమ్మ అమ్మ వారి దర్శనం కోసం ఎంతో మంది భక్తులు వస్తూంటారు ఒక్క ఆది వారం రోజునే దాదాపు 40 నుండి 50 వేల మంది వరకూ భక్తులు అమ్మవారిని దర్శించుకుని మొక్కుబడులు సమర్పించుకుంటారని ఆలయ కమిటీ సమాచారం. (ఇంకా సరిదిద్దవలసి ఉంది వంగలపూడి శివకృష్ణ)

ఉయ్యాల తాడి
బహులైక జేష్ఠ అమావాస్యకు పక్షం (పదిహేను రోజులు) ముందు అమ్మ వారికి ఉయ్యాల తాడిని వేస్తారు. జాతర రోజు నుండి జాతర ముగిసే వరకూ అమ్మవారు మరియు ఆమె ఆడపడుచు లు అక్క చెల్లెళ్ళు ఈ ఉయ్యాల తాడి వద్దే ఆడి పాడి భక్తుల ఆలనా పాలనలు చూస్తారని భక్తుల విశ్వాసం. ఈ ఉయ్యాల తాడిని రైతు లు వారి వారి పొలాల గట్లమీద ఏపుగా ఎదిగిన తాడి ని సమర్పించడాని కి ఎగబడతారు అలా సమర్పించడానికి రైతులు ఆలయ కమిటీ వారికి 6 నెలల ముందుగానే చెప్పుకోవలసి వుంటుంది. ఉయ్యాల తాడిని కేవలం భుజాల మీద మాత్రమే దాదాపు 100 మంది కి పైగా హరిజన సోదరులు ఊరేగింపుగా ముందు డప్పులు మ్రోగుతుంటే ఆ తదుపరి గరగలు నడుస్తూ వుంటే దారిపొడవునా గ్రామ ప్రజలు ఆడపడుచులు తాడిలకు స్నానం చేయించి పసుపు కుంకుమలు రాసి పాత పెద్దాపురం కోటముందు మీదుగా గుడివద్దకు సాగనంపుతారు (వారిని కాదని వేరొకరు తేలేరు ఆ దారి కాదని వేరొక దారి పోరాదు) అది వారి భుజాల మీదుగా ఆ దారి మీదుగానే గుడివద్దకు రావాలి అది అనాదిగా వస్తున్న ఆచారం

శ్రమైక జీవన సౌందర్యానికి ప్రతీకగా నిర్వహించబడుతుంది మరిడమ్మ వారి ఉయ్యాళ్ల తాళోత్సవం. ఆషాడ మాసానికి ముందు వచ్చే జ్యేష్ట పౌర్ణమి రోజున దీనిని నిర్వహిస్తారు. ఈ ఉత్సవంలో అట్టడుగు వర్గాలకు చెందిన వారే కాకుండా వివిధ చేతివృత్తుల వారూ, వ్యవసాయదారులూ సమిష్టిగా భాగస్వాములవ్వడం ఈ ఉత్సవం ప్రత్యేకత.

మరిడమ్మ అమ్మవారి జాతర ఈ జాగరణోత్సవంతో ప్రారంభమవుతుంది. సమృద్ధిగా వర్షాలు కురవాలని, పంటలు బాగా పండాలనే భావనతో ప్రజలు ఈ ఉయ్యాళ్ల తాళోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తారు. ఈ ఉయ్యాళ్ల తాళోత్సవం జరిగే ముందురోజు స్థానిక పాత పెద్దాపురానికి చెందిన దళిత డప్పు కళాకారుడు దండోరా వేసి ఉత్సవం గురించి ప్రచారం చేస్తారు.

ఆరోజు రాత్రి ఏ తాటిచెట్లను అయితే ఉయ్యాళ్ల తాళ్ల కోసం ఎంపిక చేస్తారో ఆ తాటిచెట్ల మొదళ్ల వద్ద నైవేద్యంతో ఉపారం పెడతారు. మరుసటి రోజు పాత పెద్దాపురంలో నివసించే దళితులందరూ పనులు మానేసి ఉయ్యాళ్ల తాటిచెట్లను మోసుకుంటూ రావడానికి సిద్ధపడతారు. మరిడమ్మ అమ్మవారి ఆలయం నుంచి డప్పుల నృత్యాలు, గరగళ్ల నృత్యాలు, భాజాభజంత్రీలతో బయల్దేరి తాడిచెట్ల వద్దకు వెళతారు. అక్కడ రజకవృత్తిదారుడు తాడిచెట్లను నరుకుతాడు. నరికిన చెట్లను దళితులైన మాల సామాజిక తరగతికి చెందిన వారు కొయ్య మోకులకు తాళ్లు కట్టి ఆలయం వరకూ మోసుకొచ్చే కార్యక్రమమే ఉయ్యాళ్ల తాళోత్సవం.

వంశపారపర్యంగా దళితులు ఈ తాడిచెట్లను మోసుకుంటూ కొన్ని నిర్దేశించిన వీధుల గుండానే అమ్మవారి ఆలయం ఖాళీస్థలం వరకూ తీసుకొస్తారు. డప్పులు, గరగల విన్యాసాల మధ్య అత్యంత వైభవంగా తాడిచెట్లను తీసుకొస్తారు. ఆయా ప్రాంతాల మహిళలు వర్షాలు సమృద్ధిగా కురవాలని, తాడిచెట్లకు పసుపు, కుంకుమలు అద్ది బిందెలతో నీళ్లు పోస్తారు.

అమ్మవారి ఆలయం ఎదురుగా వంశపారపర్యంగా గుడివాడ కాపు కులానికి చెందిన దూళ్ల వీర్రాజు కుటుంబీకులు గోతులు తవ్వుతారు. ఈ గోతుల్లో ఉయ్యాళ్ల తాటిచెట్లను పాతుతారు.

అనంతరం పాత పెద్దాపురానికి చెందిన శెట్టిబలజ కులానికి చెందిన దెయ్యాల సుబ్బారావు కుటుంబీకులు తాటిచెట్లకు ఉయ్యాళ్లతాళ్లను కడతారు.

పెద్దాపురం కుమ్మరవీధికి చెందిన కుమ్మర కులస్తులు వంశపారపర్యంగా అమ్మవారి ఉయ్యాళ్ల వద్ద కొత్త కుండలో అన్నం వండి నైవేద్యం పెడతారు.

అనంతరం ఆత్రేయపురం మండలం అంకంపాలేనికి చెందిన చింతపల్లి వెంకటరావు కుటుంబీకులు వంశపారపర్యంగా అమ్మవారితల్లి గరగను వడిలో పెట్టుకుని ఉయ్యాళ్లపై కూర్చోంటారు.

వంశపారపర్య అమ్మవారి ఆలయ ఆశాదులు బెస్త, రాయి కుటుంబీకులు ఉయ్యాలను మూడుసార్లు ఊపుతారు.

అనంతరం గరగలు, డప్పులతో పట్టణంలో నాలుగు మూలలకు వెళ్లి నైవేద్యం పెట్టి వస్తారు. పూర్వం అయితే ఆ రోజు నుంచి జాతర పూర్తయ్యేంత వరకూ గ్రామంలోని ప్రజలు పొలిమేర దాటి వెళ్లేవారు కాదు. బయటవారు మాత్రం గ్రామంలోకి రావచ్చు. అంటే అందరూ గ్రామంలో ఉంటేనే అమ్మవారి జాతర సమిష్టిగా జరుగుతుందనేందుకు ఈ ఏర్పాటుచేసి ఉండొచ్చు. ఏదేమైనా ఈ ఆధునిక సమాజంలోనూ ఉయ్యాళ్ల తాళోత్సవం అందరినీ ఆకట్టుకుంటూనే ఉంది.

తొలి జాతర
పెద్దాపురం పట్టణం లో ఉన్న 28 వార్డుల్లో దాదాపు అన్ని వార్డుల ప్రజలు మరిడమ్మ అమ్మవారి ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తారు ఐతే మొట్టమొదటి జాతర మాత్రం పాత పెద్దాపురం కోటముందు గ్రామస్థులు మాత్రమే నిర్వహిస్తారు. వీరు నిర్వహించేది జాగారం మిగిలిన వీధుల వారు నిర్వహించేది సంబరం గానూ వ్యవహరిస్తారు. బహులైక జేష్ఠ అమావాస్య ముందురోజు అనగా చతుర్దశి రోజు సాయంత్రం మొట్టమొదట జాతర గరగలు మరిడమ్మ గుడి వద్ద జాతర గరగలు కంటే ముందు ఎత్తి అమ్మవారి సమక్షంలో గరగ నృత్యం ఒక ఆట పులి నృత్యం ( పులి ఆటకి రాష్ట్రము లోనే ప్రసిద్ది చెందిన పులి ఆటకారులున్నారిక్కడ ) ఒక ఆట ఆడి పాత పెద్దాపురం కోటముందు కి పయనమవుతారు మరిడమ్మ ఆస్థానం నుండి తీసుకువెళ్లిన గరగలను పాతపెద్దాపురం మరిడమ్మ ఆలయానికి అనువంశిక ఆలయ ధర్మకర్తలు పానుపు వేసి పసుపు కుంకుమలు పూసి, కాగడాలు వెలిగించి ధూపదీప నైవేద్యాలతో పూజాది కార్యక్రమాలు నిర్వహించి, అమ్మవారికి ఇష్టమైన పాటపాడి హారతి ఇవ్వడంతో పాన్పు పూర్తవుతుంది – తరువాత జాతర కార్యక్రమం అంగరంగ వైభవంగా, గరగలు, పులి, కొయ్యడాన్సులు, తప్పెటగుళ్లు, కర్రసాము, కోలాటం ఇంకా అనేక ఇతర కార్యకమాలతో, దేవతా వేషధారణ లతో వున్న ట్రాక్టర్ల ఊరేగింపు తో బాణాసంచా పేలుళ్లతో రెండు ఆలయాల వద్ద భారీగా జరుగుతుంది. – ఇంకా సరిదిద్దవలసి ఉంది వంగలపూడి శివకృష్ణ

ఆలయ కమిటీ
అనువంశిక ధర్మకర్త – చింతపల్లి బ్రహ్మాజీ అసిస్టెంట్ కమీషనర్ – ఆర్. పుష్పనాధం వేదపండితులు – సి. హెచ్. హరిగోపాల శర్మ, ఎన్. వి. శాస్త్రి, ఐ.వి. ప్రసాదశర్మ, ఎ.వి. భానుమూర్తి, అసాదులు – రాయి విజయ్, రాయి నాని,

Ref: PrajaSakthi Paper, వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి వారి చాటుపద్య మణిమంజరి,

 

1581total visits,7visits today

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *